Het verlies van een dierbare hoort bij wat het betekent om lief te hebben. Of het nu gaat om een partner, ouder, kind, vriend of een andere belangrijke persoon: rouw is een natuurlijke, menselijke reactie op afscheid nemen. Toch voelt rouw voor iedereen anders en kan het soms zo overweldigend worden dat het dagelijks leven erdoor stagneert. In dit artikel leggen we uit wat normaal verlopende rouw inhoudt, wanneer rouw gecompliceerder kan worden, en hoe rouwtherapie daarbij kan ondersteunen.
Rouw is geen ziekte
Een belangrijk uitgangspunt: rouw op zichzelf is geen stoornis. Het is een proces waarbij iemand stapsgewijs leert leven met een gemis dat niet meer ongedaan te maken is. Verdriet, woede, schuldgevoel, opluchting, ongeloof en gevoelens van leegte kunnen elkaar afwisselen, soms binnen één dag. Sommige mensen huilen veel, anderen juist nauwelijks. Sommige mensen willen erover praten, anderen zoeken liever afleiding. Al deze reacties kunnen passen bij een gezond rouwproces.
Er bestaat geen vaste tijdslijn voor rouw. Waar de ene persoon na enkele maanden weer enigszins houvast vindt, heeft een ander jaren nodig om zich opnieuw staande te leren houden. Belangrijke momenten zoals verjaardagen, feestdagen of jaardagen van het overlijden kunnen het verdriet ook later nog weer flink aanwakkeren. Dat is op zichzelf geen teken dat er iets misgaat.
Wanneer kan rouw gecompliceerder worden?
Bij de meeste mensen neemt de intensiteit van het verdriet, ook al blijft het gemis bestaan, geleidelijk af en wordt het mogelijk om weer betekenis en richting te vinden in het leven. Bij een deel van de mensen die een dierbare verliezen, blijft het verdriet echter zo intens en ontwrichtend dat het langdurig moeilijk wordt om te functioneren op het werk, in relaties of in het dagelijks leven. Wanneer dit gedurende een langere periode aanhoudt en het leven ernstig blijft beperken, kan dit door een behandelaar worden aangeduid als een voorlopige DSM-5 classificatie, zoals persisterende complexe rouwstoornis, ook wel gecompliceerde rouw genoemd.
Signalen die kunnen wijzen op gecompliceerde rouw zijn onder meer:
- Een aanhoudend, intens verlangen naar de overledene dat niet vermindert
- Moeite om de realiteit van het overlijden te accepteren
- Vermijding van plekken, mensen of herinneringen die aan de overledene doen denken
- Gevoelens van zinloosheid of het gevoel dat een deel van jezelf is weggevallen
- Sterke moeite om weer plezier te ervaren of vooruit te kijken
- Langdurig sociaal isolement
Het is belangrijk om te benadrukken dat alleen een bevoegde behandelaar een dergelijke classificatie kan stellen, en altijd voorzichtig en voorlopig, na zorgvuldige diagnostiek.
Wanneer kan professionele hulp ondersteunen?
Niet iedereen die rouwt heeft therapie nodig. Vaak bieden tijd, steun van naasten, lotgenotencontact of een uitvaartbegeleider voldoende houvast. Professionele hulp kan echter zinvol zijn wanneer het verdriet je dagelijks functioneren langdurig in de weg staat, wanneer je vastloopt in vermijding of zelfverwijt, of wanneer je merkt dat je er met je omgeving niet meer uitkomt.
Bij Mavera GGZ in Rotterdam bieden we rouwtherapie die aansluit bij wat iemand op dat moment nodig heeft. Afhankelijk van de situatie kan gebruik worden gemaakt van elementen uit cognitieve gedragstherapie (CGT), bijvoorbeeld om vastzittende vermijdingspatronen te doorbreken, of uit psychodynamische therapie, die meer aandacht besteedt aan de betekenis van het verlies en de gehechtheidsrelatie met de overledene. Soms wordt ook online therapie ingezet, bijvoorbeeld wanneer iemand fysiek minder mobiel is of de drempel om naar de praktijk te komen verlaagd moet worden.
Waar richten rouwgesprekken zich op?
Rouwtherapie heeft niet als doel om het verdriet weg te nemen, dat zou ook niet realistisch of wenselijk zijn. In plaats daarvan richten de gesprekken zich doorgaans op:
- Het onder woorden brengen en verwerken van wat het verlies betekent
- Het een plek geven van de relatie met de overledene, in plaats van het verleden te moeten “afsluiten”
- Het herkennen en doorbreken van vermijding die het verwerkingsproces in de weg staat
- Het stap voor stap weer opbouwen van een leven waarin ruimte is voor zowel het gemis als nieuwe betekenis en verbinding
Het doel is dus niet dat de dierbare wordt “vergeten”, maar dat er een manier wordt gevonden om verder te leven met het verlies als onderdeel van het eigen levensverhaal.
Hulp zoeken bij Mavera GGZ
Voor specialistische GGZ-zorg, waaronder rouwtherapie bij gecompliceerde rouw, is in Nederland een verwijzing van de huisarts nodig. Mavera GGZ B.V. is gevestigd aan de Rozenlaan 115, 3051 LP Rotterdam. Onze regiebehandelaren zijn BIG-geregistreerd; basispsychologen werken onder hun supervisie. Wij bieden zorg in onder andere het Nederlands, Turks, Engels, Oekraïens, Pools, Oeigoers en Arabisch, zodat je je verhaal kunt vertellen in de taal waarin je je het meest op je gemak voelt.
Heb je vragen of wil je weten of rouwtherapie bij jouw situatie past? Neem contact op via 010 – 254 38 96 of info@maveraggz.nl.
Mocht je in een acute crisis verkeren, bijvoorbeeld met gedachten aan zelfbeschadiging, bel dan altijd 112 of neem contact op met de huisartsenpost. Mavera GGZ biedt geen acute crisiszorg, maar staat klaar om op een ander moment samen met jou naar de juiste vervolgstappen te kijken.
De informatie in dit artikel is algemeen en vervangt geen individuele diagnostiek, indicatiestelling of poliscontrole. Of behandeling passend en vergoedbaar is, wordt individueel beoordeeld.
Trefwoorden
