Behandelmethode
Schematherapie
Diepgaande therapie die zich richt op vroegkinderlijke patronen en de overtuigingen die daardoor zijn ontstaan, zodat u blijvend kunt veranderen.
Achtergrond
Wat is schematherapie?
Schematherapie is een diepgaande therapievorm die zich richt op vroegkinderlijke ervaringen en de patronen, zogeheten schema's, die daardoor zijn ontstaan. Schema's zijn diepgewortelde overtuigingen over uzelf en de wereld die zijn gevormd in de jeugd, vaak als reactie op niet-vervulde basisbehoeften.
Deze patronen waren ooit begrijpelijk en misschien zelfs noodzakelijk, maar als ze in het volwassen leven blijven doorwerken, kunnen ze leiden tot aanhoudende klachten, moeizame relaties en een gevoel van vastzitten.
Schematherapie combineert elementen uit de cognitieve gedragstherapie, de hechtingstheorie, de Gestalt-therapie en psychodynamische benaderingen. Het doel is niet alleen inzicht te krijgen in deze patronen, maar ze ook op emotioneel niveau te doorbreken en nieuwe, gezondere manieren van denken, voelen en handelen te ontwikkelen.
Basisbehoeften centraal
Schematherapie gaat ervan uit dat elk mens basisbehoeften heeft die vervuld moeten worden voor een gezonde ontwikkeling:
- Veilige hechting en geborgenheid
- Autonomie en competentie
- Vrijheid om gevoelens en behoeften te uiten
- Spontaniteit en spel
- Realistische grenzen en zelfbeheersing
Herkenbare patronen
Veelvoorkomende schema's
Er zijn achttien erkende schema's beschreven. Hieronder vindt u de meest voorkomende patronen die wij bij Mavera GGZ behandelen.
Verlating en instabiliteit
De overtuiging dat belangrijke mensen u vroeg of laat zullen verlaten of laten vallen. Dit kan leiden tot sterke angst in relaties, claimend gedrag of juist het vermijden van hechte bindingen.
Emotionele deprivatie
Het gevoel dat anderen nooit voldoende emotionele steun, begrip of warmte zullen bieden. Mensen met dit schema verwachten weinig van anderen en vinden het moeilijk om hulp te vragen of kwetsbaarheid te tonen.
Wantrouwen en misbruik
De verwachting dat anderen misbruik zullen maken, kwetsen of bedriegen. Dit schema ontstaat vaak na vroegkinderlijk trauma of verwaarlozing en maakt het opbouwen van vertrouwen in relaties erg moeilijk.
Minderwaardigheid en schaamte
Een diep gevoel van fundamenteel tekort schieten: de overtuiging dat u in de kern onvoldoende, slecht of onaantrekkelijk bent. Dit schema gaat vaak gepaard met intense schaamte en het verbergen van de ware zelf.
Veeleisendheid en meedogenloze normen
De overtuiging dat u altijd aan de hoogste normen moet voldoen om kritiek te vermijden. Dit leidt tot perfectionisme, overmatige zelfkritiek, uitputtingsklachten en het gevoel nooit goed genoeg te zijn.
Meer schema's
Naast deze vijf zijn er nog dertien andere schema's, zoals afhankelijkheid, zelfopoffering, mislukking en straffendheid. Tijdens de intake brengen wij samen in kaart welke schema's bij u een rol spelen.
Werkwijze
Modi en de stoelmethode
Naast schema's werkt schematherapie met het begrip modi: de emotionele toestanden of "kanten" van uzelf die op bepaalde momenten de overhand nemen. Denk aan de kwetsbare kant die zich klein voelt, de straffende innerlijke stem, de boze beschermer of de gezonde volwassene.
Door deze modi te leren herkennen en te begrijpen hoe ze met elkaar in wisselwerking staan, krijgt u meer grip op uw reacties in het dagelijks leven.
De stoelmethode (ook wel stoelentechniek of chairwork) is een experiëntiële techniek waarbij u letterlijk in gesprek gaat met verschillende kanten van uzelf. Elke stoel vertegenwoordigt een modus. Door van stoel te wisselen en vanuit elke positie te spreken, ervaart u direct hoe de verschillende kanten met elkaar in conflict zijn, en leert u vanuit de gezonde volwassene de regie te nemen.
Kwetsbare kind-modus
De kant die zich alleen, bang of verdrietig voelt. Deze modus draagt de onvervulde behoeften uit de vroege jeugd.
Disfunctionele beschermer
Beschermt het kwetsbare kind door te vermijden, te ontkoppelen of in conflict te gaan. Op korte termijn helpend, op lange termijn belemmerend.
Straffende oudermodus
De internalisatie van kritische of straffende boodschappen van vroeger. Uit zich als harde zelfkritiek, schaamte en straf.
Gezonde volwassene
Het doel van schematherapie: een sterke, evenwichtige kant die de kwetsbare delen kan troosten en de disfunctionele modi kan bijsturen.
Indicaties
Waarvoor is schematherapie geschikt?
Schematherapie is bij uitstek geschikt voor klachten waarbij eerdere kortdurende behandelingen onvoldoende resultaat gaven, of waarbij de problemen diep geworteld zijn in iemands persoonlijkheid en levensgeschiedenis.
Persoonlijkheidsstoornissen
Schematherapie is internationaal erkend als een van de effectiefste behandelingen voor persoonlijkheidsproblematiek, waaronder borderline persoonlijkheidsstoornis, vermijdende persoonlijkheidsstoornis en afhankelijke persoonlijkheidsstoornis.
- Borderline PS
- Vermijdende PS
- Afhankelijke PS
- Narcistische kenmerken
Chronische depressie
Bij langdurige of terugkerende depressie liggen vaak schema's ten grondslag: diepgewortelde negatieve overtuigingen die telkens opnieuw depressieve episoden uitlokken. Schematherapie pakt deze onderliggende patronen structureel aan.
- Recidiverende depressie
- Dysthymie
- Depressie met persoonlijkheidskenmerken
- Aanhoudende somberheid
Langdurige relatieproblematiek
Wanneer dezelfde patronen zich keer op keer herhalen in relaties, zoals het aantrekken van ongezonde partners, moeite met grenzen stellen of constante conflicten, biedt schematherapie inzicht in de onderliggende dynamiek.
- Herhalende relatiepatronen
- Moeite met grenzen stellen
- Codependentie
- Chronische eenzaamheid
Ook geschikt bij
Schematherapie wordt ook ingezet bij angststoornissen met een chronisch karakter, eetproblematiek, trauma in combinatie met persoonlijkheidskenmerken, en hardnekkige werkgerelateerde patronen zoals perfectionisme en werkgerelateerde overbelasting. Tijdens de intake beoordelen wij samen of schematherapie de meest passende behandelvorm voor u is.
Onze aanpak
Schematherapie bij Mavera GGZ
Bij Mavera GGZ bieden wij schematherapie als onderdeel van een individueel afgestemd behandeltraject. Onze behandelaren zijn opgeleid in zowel cognitieve als experiëntiële technieken, waardoor wij de methode flexibel kunnen inzetten afhankelijk van uw situatie en behoeften.
Schematherapie vraagt om een actieve, vertrouwensvolle therapeutische relatie. Wij besteden dan ook nadrukkelijk aandacht aan een veilige werkalliantie, als basis voor het verkennen van soms pijnlijke ervaringen uit het verleden.
Ons team is meertalig: u kunt bij ons terecht in het Nederlands, Turks, Engels en diverse andere talen. Juist bij diepgaand emotioneel werk kan het waardevol zijn om in uw moedertaal te werken.
Intake en schemabepaling
Tijdens de intake brengen wij samen in kaart welke schema's en modi bij u een rol spelen. Hiervoor gebruiken wij gesprekken en gevalideerde vragenlijsten.
Psycho-educatie en bewustwording
U leert begrijpen hoe uw schema's zijn ontstaan en hoe ze uw huidige denken, voelen en handelen beïnvloeden. Bewustwording is de eerste stap naar verandering.
Cognitieve en experiëntiële technieken
We werken aan het uitdagen van disfunctionele overtuigingen (cognitief) én aan het emotioneel verwerken van vroegere ervaringen via imaginatie en stoelentechniek.
Gedragsverandering en consolidatie
Nieuw gedrag wordt geoefend en verankerd. U leert de gezonde volwassene in te zetten als tegenwicht voor oude patronen, ook buiten de therapiekamer.
Praktisch
Wat u moet weten
Sessieduur
60 minuten per sessie
Wachttijd intake
Gemiddeld 6 weken
Verwijzing
Via huisarts (Zorgdomein)
Vergoeding
Mogelijk via basisverzekering
Deze behandeling kan vanuit de basisverzekering worden vergoed wanneer zij onderdeel is van een verzekerde geneeskundige GGZ-behandeling en aan de geldende voorwaarden wordt voldaan. De behandelmethode zelf geeft geen automatisch recht op vergoeding. Bekijk de actuele informatie op de pagina Vergoedingen.
Klaar voor verandering?
Ontdek wat schematherapie voor u kan betekenen
Schematherapie vraagt moed en inzet, maar biedt de mogelijkheid tot blijvende, diepgaande verandering. Wij begeleiden u stap voor stap. Vraag een verwijsbrief aan bij uw huisarts of neem contact met ons op.
010 – 254 38 96 • info@maveraggz.nl