Veel mensen denken bij autisme automatisch aan kinderen. Toch krijgen steeds meer volwassenen pas op latere leeftijd te horen dat autisme een verklaring kan zijn voor hoe zij de wereld al hun hele leven ervaren. Dat kan confronterend zijn, maar voor veel mensen is het ook een opluchting: eindelijk een kader dat past bij wie zij zijn.
Waarom autisme bij volwassenen vaak gemist wordt
Autisme is geen aandoening die plotseling ontstaat. De manier van denken, voelen en verwerken is er vanaf de geboorte, maar wordt niet altijd herkend. Vooral mensen die goed hebben geleerd zich aan te passen aan sociale verwachtingen, soms “maskeren” genoemd, vallen op school of in het gezin minder snel op. Bij vrouwen wordt autisme bovendien gemiddeld later herkend dan bij mannen, onder andere omdat kenmerken zich anders kunnen uiten.
Pas wanneer de draaglast toeneemt, bijvoorbeeld door een nieuwe baan, een relatie, ouderschap of een periode met veel stress, komen sommige mensen erachter dat de manier waarop zij dingen ervaren niet vanzelfsprekend is voor iedereen. Dat is vaak het moment waarop iemand zich afvraagt of er meer aan de hand is.
Autisme is een andere manier van ervaren, geen gebrek
Bij Mavera GGZ benaderen we autisme niet als iets dat “gerepareerd” moet worden. Autisme betekent dat de hersenen informatie op een andere manier verwerken: vaak met meer aandacht voor detail, een sterke behoefte aan structuur, en een andere manier van sociale communicatie. Dit brengt voor veel mensen ook kwaliteiten met zich mee, zoals eerlijkheid, doorzettingsvermogen, een scherp oog voor patronen of grote betrokkenheid bij interesses. Tegelijk kunnen sommige situaties, zoals een drukke werkvloer of onverwachte veranderingen, meer energie kosten dan voor anderen.
Veelvoorkomende kenmerken bij volwassenen
- Sociale communicatie: moeite met ongeschreven sociale regels, kleine talk, of het inschatten van wat anderen bedoelen of voelen.
- Sensorische gevoeligheid: over- of ondergevoeligheid voor geluid, licht, geur, aanraking of smaak.
- Behoefte aan routine en voorspelbaarheid: onverwachte wijzigingen kunnen veel stress geven, terwijl vaste structuren juist rust brengen.
- Intense interesses: een diepe, gerichte betrokkenheid bij specifieke onderwerpen of activiteiten.
- Vermoeidheid na sociale situaties: door het bewust “vertalen” van sociale signalen kost contact met anderen vaak meer energie.
Niet iedereen herkent zich in alle kenmerken, en de mate waarin iemand hier last van ervaart verschilt sterk per persoon.
Diagnostiek bij Mavera GGZ
Een vermoeden van autisme op volwassen leeftijd wordt zorgvuldig in kaart gebracht. Dit gebeurt via gesprekken, vragenlijsten en soms aanvullend onderzoek, waarbij ook de levensloop wordt meegenomen. Op basis hiervan kan een voorlopige DSM-5 classificatie worden gesteld. We spreken bewust van een voorlopige classificatie, omdat diagnostiek een zorgvuldig proces is en geen momentopname met absolute zekerheid.
Voor verwijzing naar de gespecialiseerde GGZ is altijd een verwijzing van de huisarts nodig. Tijdens het eerste gesprek bespreken we samen wat er speelt en wat passende vervolgstappen zijn.
Begeleiding: niet genezen, wel ondersteunen
Autisme is geen ziekte die behandeld of weggenomen kan worden, en dat is ook niet het doel van onze begeleiding. Wel kunnen we ondersteunen bij de uitdagingen die iemand in het dagelijks leven ervaart, zoals:
- Het opbouwen van structuur en voorspelbaarheid in de dagindeling.
- Het ontwikkelen van communicatiestrategieën voor werk, relaties of gezin.
- Het omgaan met prikkels en het voorkomen van overbelasting.
- Het herkennen en bespreekbaar maken van eigen behoeften en grenzen.
Daarnaast komen bij autisme regelmatig bijkomende klachten voor, zoals somberheid, angstklachten of stress door langdurige overprikkeling. Bij Mavera GGZ behandelen we deze klachten met bewezen methoden zoals cognitieve gedragstherapie (CGT), ACT of EMDR, afhankelijk van wat het beste aansluit. Soms wordt farmacotherapie ingezet ter ondersteuning, in overleg met een psychiater. Voor naasten kan relatie- en gezinstherapie helpen om beter op elkaar afgestemd te raken.
Autisme en werk
Werk is voor veel volwassenen met autisme een belangrijk thema. Een prikkelrijke werkomgeving, onduidelijke verwachtingen of veel sociale interactie kunnen veel energie kosten. In gesprekken besteden we aandacht aan wat iemand nodig heeft om met meer balans te kunnen functioneren, bijvoorbeeld via duidelijke afspraken, aanpassingen in de werkomgeving of het leren aangeven van grenzen naar een werkgever.
Meertalige begeleiding
Bij het in kaart brengen van autisme is nauwkeurige communicatie belangrijk: nuances in hoe iemand zich uitdrukt, kunnen veel zeggen. Mavera GGZ biedt begeleiding in het Nederlands, Turks, Engels, Oekraïens, Pools, Oeigoers en Arabisch, zodat cliënten zich in hun eigen taal kunnen uiten tijdens dit proces.
Hulp nodig?
Herken je jezelf in dit verhaal en wil je weten of nader onderzoek passend is? Bespreek dit eerst met je huisarts, die je bij vermoeden van autisme kan doorverwijzen naar de gespecialiseerde GGZ. Mavera GGZ B.V. is gevestigd aan de Rozenlaan 115, 3051 LP Rotterdam en is bereikbaar via 010 – 254 38 96 of info@maveraggz.nl.
Bij acute crisis is directe begeleiding via Mavera GGZ niet de juiste weg: bel dan 112 of neem contact op met de huisartsenpost.
De informatie in dit artikel is algemeen en vervangt geen individuele diagnostiek, indicatiestelling of poliscontrole. Of behandeling passend en vergoedbaar is, wordt individueel beoordeeld.
Trefwoorden
