Iedereen heeft een eigen persoonlijkheid: een min of meer stabiele manier van denken, voelen en omgaan met anderen. Bij persoonlijkheidsproblematiek zijn bepaalde patronen zo star en diepgeworteld geworden dat ze keer op keer voor problemen zorgen, in relaties, op het werk of in hoe iemand zichzelf ziet. In dit artikel leggen we uit wat persoonlijkheidsproblematiek inhoudt, hoe een classificatie tot stand komt en welke behandelingen kunnen helpen.
Wat bedoelen we met persoonlijkheidsproblematiek?
Persoonlijkheidsproblematiek gaat over langdurige patronen in denken, voelen en gedrag die afwijken van wat in iemands omgeving gebruikelijk wordt gevonden, en die op meerdere levensgebieden terugkomen. Denk aan:
- Een sterk wisselend zelfbeeld of moeite met weten wie je bent
- Intense, instabiele relaties die snel omslaan van heel dichtbij naar heel ver weg
- Grote moeite met het reguleren van emoties, zoals heftige woede, angst of leegte
- Impulsief gedrag dat op de lange termijn schade aanricht
- Een sterke neiging tot wantrouwen, perfectionisme, vermijding of afhankelijkheid die het dagelijks leven belemmert
Een bekend voorbeeld waar mensen vaak naar zoeken is borderline persoonlijkheidsproblematiek, gekenmerkt door instabiliteit in relaties, zelfbeeld en emoties. Maar er bestaan meerdere vormen, en niet iedereen met dit soort patronen heeft per definitie een persoonlijkheidsstoornis. Het verschil tussen “een lastig trekje” en problematiek die behandeling vraagt, zit in de mate van lijden en de impact op het functioneren.
Hoe wordt een classificatie gesteld?
Bij Mavera GGZ kijken we hier zorgvuldig naar. Een diagnose op het gebied van persoonlijkheid wordt nooit lichtvaardig of na één gesprek gesteld. Patronen die al jaren bestaan, vragen tijd om goed in kaart te brengen: hoe ze zich uiten, in welke situaties ze opspelen en wat er aan vooraf is gegaan. Daarom werken we toe naar een voorlopige DSM-5 classificatie, opgebouwd uit meerdere gesprekken, vragenlijsten en soms aanvullende diagnostiek. Deze classificatie is een hulpmiddel om de juiste behandeling te kiezen, geen definitief etiket dat iemand voor altijd vastlegt.
Begrijpelijke patronen, geen persoonlijk falen
Een belangrijk uitgangspunt is dat deze patronen niet uit het niets zijn ontstaan. Vaak zijn ze ooit de beste manier geweest om met moeilijke of onveilige situaties om te gaan, bijvoorbeeld in de kindertijd. Wat ooit een overlevingsstrategie was, kan op latere leeftijd belemmerend werken. Door deze patronen te zien als begrijpelijke aanpassingen in plaats van karakterfouten, ontstaat ruimte om er anders mee om te gaan. Persoonlijkheidsproblematiek is geen vaststaand gegeven: met de juiste begeleiding zijn patronen daadwerkelijk te veranderen.
Welke behandelingen bieden we aan?
De belangrijkste en best onderbouwde aanpak bij persoonlijkheidsproblematiek is schematherapie. Deze richt zich op het herkennen van diepgewortelde patronen, zogeheten schema’s, en op het ontwikkelen van gezondere manieren om met gevoelens en relaties om te gaan. Omdat Mavera GGZ hier een uitgebreid eigen artikel over heeft, gaan we er hier niet verder op in.
Daarnaast bieden wij psychodynamische therapie aan. Deze vorm van therapie onderzoekt hoe ervaringen uit het verleden, vaak uit de vroege jeugd, doorwerken in huidige gedachten, gevoelens en relaties. Door meer inzicht te krijgen in deze onbewuste patronen, ontstaat ruimte om bewuster keuzes te maken.
Afhankelijk van de situatie kunnen ook andere behandelvormen die Mavera GGZ aanbiedt onderdeel zijn van het traject, zoals CGT, EMDR of relatie- en gezinstherapie wanneer relationele patronen een grote rol spelen.
Waarom behandeling vaak langer duurt
Behandeling van persoonlijkheidsproblematiek vraagt doorgaans meer tijd dan behandeling van een op zichzelf staande klacht. Dat heeft een logische reden: het gaat niet om één symptoom wegnemen, maar om patronen die zich over jaren hebben gevormd geleidelijk om te buigen. De therapeutische relatie zelf speelt hierin een belangrijke rol. In een veilige, stabiele relatie met een behandelaar kunnen oude patronen, bijvoorbeeld rondom vertrouwen of afwijzing, juist zichtbaar worden en stap voor stap doorbroken worden. Dit vraagt geduld, zowel van de cliënt als van de behandelaar, maar maakt blijvende verandering mogelijk.
Wanneer is er sprake van een crisis?
Persoonlijkheidsproblematiek gaat soms gepaard met heftige emoties of impulsieve gedachten. Bij acuut gevaar, bijvoorbeeld bij suïcidale gedachten met plannen of zelfbeschadiging die uit de hand loopt, is het belangrijk direct hulp te zoeken. Bel in dat geval 112 of neem contact op met de huisartsenpost. Mavera GGZ biedt geen acute crisiszorg, maar wel begeleiding bij het opbouwen van stabiliteit op de langere termijn.
Hulp zoeken bij Mavera GGZ
Voor specialistische GGZ-zorg is een verwijzing van de huisarts nodig. Onze regiebehandelaren zijn BIG-geregistreerd; basispsychologen werken onder hun supervisie. Wij bieden zorg in het Nederlands, Turks, Engels, Oekraïens, Pools, Oeigoers en Arabisch. Heb je het gevoel dat bepaalde patronen je leven al langere tijd in de weg zitten? Neem contact op via 010 - 254 38 96 of info@maveraggz.nl, of vraag je huisarts om een verwijzing. Samen brengen we in kaart wat er speelt en welke aanpak het beste bij jou past.
De informatie in dit artikel is algemeen en vervangt geen individuele diagnostiek, indicatiestelling of poliscontrole. Of behandeling passend en vergoedbaar is, wordt individueel beoordeeld.
Trefwoorden
