Iedereen voelt zich weleens angstig of gespannen. Voor een sollicitatiegesprek, een belangrijke afspraak of een onverwachte gebeurtenis is dat een normale reactie. Bij een angststoornis is dat anders: de angst is intens, houdt lang aan en staat niet meer in verhouding tot de situatie. Ze beperkt het dagelijks functioneren, op het werk, in relaties of in sociale situaties. In dit artikel geven we een breed overzicht van de meest voorkomende vormen van angst, de bijbehorende klachten en de behandelmogelijkheden.
Wat is een angststoornis?
Een angststoornis is een aanhoudend patroon van overmatige angst, zorgen of vermijding dat niet vanzelf overgaat. Het verschilt van gewone stress doordat de klachten langer duren (vaak maanden), terugkerend zijn en het dagelijks leven daadwerkelijk in de weg zitten. Een arts of psycholoog stelt nooit lichtzinnig een diagnose: een eventuele classificatie wordt altijd gegeven als een voorlopige DSM-5 classificatie, op basis van een zorgvuldige intake.
De meest voorkomende soorten angststoornissen
Gegeneraliseerde angststoornis (GAS)
Bij GAS is er sprake van aanhoudende, moeilijk te controleren zorgen over allerlei onderwerpen: gezondheid, werk, geld, relaties. De zorgen voelen vaak overdreven aan, maar zijn lastig los te laten. Veel mensen met GAS voelen zich voortdurend “aan staan”, merken dat ze slecht ontspannen en piekeren ook ’s avonds nog door.
Paniekstoornis
Hierbij ervaart iemand terugkerende paniekaanvallen: korte, hevige episodes van intense angst met lichamelijke verschijnselen zoals hartkloppingen, kortademigheid of duizeligheid. Op onze website gaan we in een apart artikel dieper in op paniekaanvallen, dus hier laten we het bij deze korte introductie.
Sociale angststoornis
Sociale angst draait om een sterke angst voor afwijzing, beoordeling of het oplopen van schaamte in sociale situaties. Ook hierover is een uitgebreider artikel beschikbaar op onze site, dus we beperken ons hier tot deze korte vermelding.
Specifieke fobieën
Een specifieke fobie is een intense, onevenredige angst voor een bepaald object of een specifieke situatie, zoals hoogtes, spinnen, naalden of vliegen. De angst leidt vaak tot vermijdingsgedrag dat het leven onnodig beperkt.
Overige vormen
Daarnaast bestaan er onder meer agorafobie (angst voor plekken waar ontsnappen lastig is) en separatieangst. Wat al deze vormen gemeen hebben, is dat angst een normale, beschermende functie heeft die is doorgeschoten en niet meer in proportie staat tot het werkelijke risico.
Symptomen: lichamelijk en mentaal
Angststoornissen uiten zich op verschillende manieren:
Lichamelijke klachten:
- Hartkloppingen of een bonzend hart
- Zweten, trillen of een droge mond
- Spanning in de spieren, hoofdpijn
- Maag- en darmklachten
- Vermoeidheid en slaapproblemen
Mentale en gedragsmatige klachten:
- Aanhoudend piekeren of malen
- Concentratieproblemen
- Prikkelbaarheid
- Vermijding van bepaalde plekken, mensen of situaties
- Moeite met ontspannen, zelfs in rust
Niet iedereen herkent zich in alle klachten. De combinatie en de mate waarin het functioneren wordt belemmerd, bepalen of professionele hulp zinvol is.
Wanneer hulp zoeken?
Het is tijd om hulp te overwegen wanneer angstklachten:
- Langer dan enkele weken aanhouden
- Het werk, de studie of relaties merkbaar beïnvloeden
- Leiden tot vermijding van belangrijke activiteiten
- Gepaard gaan met uitputting, somberheid of slaapproblemen
- Niet vanzelf afnemen ondanks eigen pogingen om ermee om te gaan
Bij acute crisis, suïcidale gedachten of gevoelens van direct gevaar is het belangrijk meteen contact op te nemen met 112 of de huisartsenpost. Mavera GGZ biedt geen crisiszorg.
Behandeling: wat werkt echt?
Bij Mavera GGZ wordt de behandeling altijd afgestemd op de persoon en de klachten, op basis van bewezen effectieve methodes.
Cognitieve gedragstherapie (CGT) is doorgaans de eerste keus bij angstklachten. Hierbij wordt onderzocht welke gedachten en gedragspatronen de angst in stand houden, en wordt stap voor stap geoefend met nieuwe, helpende manieren van denken en doen, inclusief geleidelijke blootstelling aan vermeden situaties.
Wanneer angst samenhangt met eerdere ingrijpende ervaringen, kan EMDR worden ingezet om die ervaringen te verwerken.
ACT (Acceptance and Commitment Therapy) kan ondersteunend zijn wanneer iemand vooral vastloopt in de strijd tegen angstige gedachten en gevoelens, door te leren hiermee anders om te gaan en toch waardevolle stappen te zetten.
In sommige gevallen kan farmacotherapie onderdeel zijn van de behandeling, in overleg met de behandelaar en huisarts.
Verbetering is met de juiste behandeling vaak goed mogelijk. Dat betekent niet dat angst nooit meer terugkeert, maar wel dat mensen leren beter om te gaan met spanning en weer grip krijgen op hun dagelijks leven.
De weg naar behandeling
Voor specialistische GGZ-zorg is doorgaans een geldige verwijzing nodig van een bevoegde verwijzer; de huisarts is de meest gebruikelijke verwijzer. Na de verwijzing volgt een intakegesprek waarin de klachten en hulpvraag in kaart worden gebracht, waarna samen een passend behandelplan wordt opgesteld.
Bij Mavera GGZ is de gemiddelde aanmeldwachttijd tot de intake ongeveer 6 weken, en start de daadwerkelijke behandeling doorgaans gemiddeld 13 weken na de intake. Onze regiebehandelaren zijn BIG-geregistreerd; basispsychologen werken onder hun supervisie. Wij bieden zorg in het Nederlands, Turks, Engels, Oekraïens, Pools, Oeigoers en Arabisch.
Tot slot
Angst hoort bij het leven, maar wanneer angst de overhand neemt en het dagelijks functioneren belemmert, is hulp zoeken een verstandige stap. Met de juiste begeleiding en bewezen behandelmethodes is betekenisvolle verbetering haalbaar.
Heeft u vragen over angstklachten of wilt u meer weten over de mogelijkheden bij Mavera GGZ? Neem contact op via 010 – 254 38 96 of info@maveraggz.nl. Wij zijn gevestigd aan de Rozenlaan 115, 3051 LP Rotterdam.
De informatie in dit artikel is algemeen en vervangt geen individuele diagnostiek, indicatiestelling of poliscontrole. Of behandeling passend en vergoedbaar is, wordt individueel beoordeeld.
Trefwoorden
